وب نوشت پارسا

 سیاست های هسته ای ایران در دوره جدید: بازنگری یا تداوم !؟

نویسنده: سیدتقی کمالی

بعد از نشست سالانه سران گروه هشت در ایتالیا و دادن ضرب الاجل به ایران در خصوص مذاکرات هسته ای، تغییرات اخیر در سازمان انرژی اتمی ملل متحد و انتخاب یوکیا آمانو به عنوان جانشین محمد البرادعی و نیز استعفای رضا آقازاده و انتصاب علی اکبر صالحی در جایگاه رییس سازمان انرژی اتمی ایران، موضوع تامل بر سیاست های هسته ای آتی کشور در قبال کشورهای غربی  را برجسته می سازد و در نوع خود نکته ای است که همزمان با تحولات  یاد شده  توجه به آن ضروری به نظر می رسد.                 

در سیر برنامه های هسته ای کشور طی سال های گذشته شاهد آن هستیم که موضوع مذاکرات بر مبنای دیپلماتیک و نقش راهبری پرونده هسته ای ایران بر عهده شورای عالی امنیت ملی قرار گرفته است و سازمان انرژی اتمی به عنوان هدایت کننده، بخش های  فنی، تحقیقات و راه اندازی مراحل مختلف تاسیسات هسته ای، چرخه سوخت، غنی سازی  و عملیاتی کردن مجموعه های تابعه را عهده دار شده است. طی سه دهه سپری شده از دوران انقلاب خصوصا سال های اخیر همزمان با پر رنگ شدن تحولات در برنامه هسته ای  اصول و استراتژی دسترسی به دانش و فناوری هسته ای  به عنوان یکی از مصالح  ملی مورد تاکید بوده که دستیابی بدان و تحقق اهداف  در این خصوص از اولویت های اساسی نظام برای تضمین پیشرفت و اقتدار آینده محسوب می شود.

پیش گرفتن سیاست های متعدد و متنوع  آمریکا علیه ایران از جمله سیاست های مهار و تحریم طی سالیان گذشته ایران را در تنگناهای بسیار قرار داده است ازجمله ضعف ناوگان هوایی و صنت هوایی کشور که مستقیما متاثر از تحریم ها ست که جان صدها انسان را به خطر انداخته است.علاوه بر چنین اوصافی  کشورهای غربی از جمله آمریکا با قدرت غیرقابل مقایسه رسانه ای جامعه جهانی را متاثر از دغدغه های خود دال بر کشمکش  بر سر ایران هسته ای نموده اند.     

لطماتی که طی سه دهه گذشته از تحریم های گسترده  بر جامعه ما وارد شده است، بسیار است و هر جامعه ای برای آنکه به اهداف و مقاصد اصیل خود دست یابد لازم است در مقابل متحمل هزینه شود اما با یک دیپلماسی فعال و پویا می توان بازیگردانی صحنه بین الملل را به دست گرفت و از اینکه فرصت های تحمیل اراده چنین کشورهایی  بر خواست ملی ایجاد شود، بازی را به نفع خود رقم زد. 

از آن جا که بازنگری در روش و تاکتیک مذاکره با طرف های گفت و گو به عنوان یک شیوه موثر برای ایجاد اقناع به منظور اعتماد سازی و هموار نمودن مسیر مذاکرات و فراهم ساختن زمینه رفع شائبه ها می تواند راهگشای زدودن غبار ابهامات در فضای بین المللی باشد و امری طبیعی به نظر می رسد بنابراین طی اظهار نظرهای مکرر استفاده از ابزار دیپلماسی مورد تاکید طرف های گفت و گو قرار گرفته است. تغییرات اخیر در سازمان انرژی اتمی ایران نیز نشان از ایجاد زمینه انعطاف و استفاده از برخی تاکتیک های متناسب با شرایط  در برنامه ها و تحولات آتی این سازمان و به سهم خود در تعاملات و رایزنی های فنی و دیپلماتیک دارد.  از جمله پیگیری مجدانه راه اندازی نیروگاه بوشهر توسط متخصصان روسی و عمل به تعهدات آنان و تقویت تولید ساننترفیوژها و توسعه علمی و فنی که  به طبع مورد انتظار است.

زمانبر شدن عمل به تعهدات طرف روسی نکته ای است که باید به طور جدی مورد توجه مسئولان امر قرار گیرد و نباید اجازه داد که بیش از این پروژه نیروگاه بوشهر مورد بی مهری و بی توجهی شرکت های روسی واقع شود و انتظار می رود با اهرم های  لازم با آنان رفتار مناسب صورت گیرد.

متاسفانه برخورد قهری با موضوع هسته ای ایران از جانب کشورهای غربی شرایط یک گفت و گوی متوازن را فراهم نمی سازد. تاکید نیکولا سارکوزی، رییس جمهوری فرانسه، بر اینکه « ایران تا ماه سپتامبر فرصت دارد مذاکره درباره برنامه هسته ای خود را آغاز کند و در غیر این صورت با تحریم های شدیدتری روبه رو می شود.» پیشاپیش زمینه ارتباط نا برابر را از موضع بالا دستی تداعی می کند که البته با ابراز تاسف این لحن گفت و گو طی تغییر و تحول سران این کشورها همچنان پابرجاست و قطعا با واکنش و بازخورد متقابل همراه خواهد بود و به نظر می رسد بیش از هر چیز برای ایجاد یک رابطه موثر و نتیجه بخش با ایران  این کشورهای غربی هستند که نیازمند اصلاح رفتار و اعتماد آفرینی می باشند.

بنابر آنچه اشاره شد اساسا مبنای هر گونه پیشبرد، مذاکره و برنامه ای در فعالیت هسته ای ایران مبتنی بر دستیابی است و هیچ عملی نمی تواند در این باره بازدارنده باشد. ما نباید برخوردها و هجمه های غرب با موضوع هسته ای ایران را ساده بگیریم ضمن آنکه از ثمرات روابط دیپلماتیک و محاسن سازنده تعامل به جای رویارویی غفلت نورزیم. فناوری هسته ای حق جمهوری اسلامی ایران است و موجب تولید مزیت برای ارتباط ها و مناسبات بین المللی ما خواهد شد. نتایج حاصل از تحقق اهداف توسعه فناوری هسته ای برای کشور بر کمتر کسی پوشیده است و نمی توان این ادعای دول غرب را پس از چند سال مذاکره همراه با رویدادهای جانبی آن به جا دانست که  صرفا بر نقاط تیره و تار این دستاورد مهم  انگشت گذاشته شود.

مسئولان ما نیز باید بر این نکته واقف باشند که برای تبدیل شدن به یک قدرت برتر علمی نیازمند گسترش ارتباطات خود با کشورهای صاحب علم و فناوری هستیم و تعامل در کسب دانش و توسعه شبکه علمی تسهیل کننده موفقیت های ما محسوب می شود. ما باید با نگاه واقع بینانه از تمامی ظرفیت های خود برای تعامل با جامعه جهانی بهره بگیریم و با قدرت و تصمیم گیری های سنجیده از فرصت های موجود در عرصه بین المللی به سود منافع ملی خود بهره برداری کنیم.  با هوشیاری و اقدامات بهنگام کشور ما می تواند موقعیت و جایگاه ارزشمند خود را در سطح جهان به خوبی نمایش دهد . این به درایت مسئولان ما بستگی دارد. ما باید خود را  از نو بشناسیم و با تاکید بر ارزش ها و آرمان های ملی نگاهی دیگر به مناسبات بین المللی و تعامل با جامعه جهانی داشته باشیم و قطعا در این راه به بازنگری روش ها و برنامه ها و تدوام اهداف و آرمان ها نیازمندیم.

نگاهی دیگر به پیرامون و توجه به اصل تعامل در سیاست خارجی

نویسنده: سیدتقی کمالی

از آغاز شکل گیری انقلاب اسلامی و ورود به فضای فکری جدید در تاریخ این مرزو بوم که مبتنی بر ایدئولوژی منبعث از آموزه های اسلامی و با لحاظ کردن مقتضیات بومی و فرهنگی می باشد، نوعی تقابل میان قدرت های عمده جهانی و جمهوری اسلامی صورت گرفت. برخی مقاومت ها برای جلوگیری از شکل گیری و استحکام انقلاب اسلامی از سوی قدرت های جهانی منجر به واکنش متقابل شد و همواره در این کشاکش، روابط در هاله ای از کدورت ها و تیرگی ها بوده است. 

پیوسته حکومتی چون آمریکا رابطه خود با انقلاب اسلامی را به دلایل ایدئولوژیک سخت و غامض دانسته و از سوی دیگر همین طرز تلقی در خصوص جمهوری اسلامی وجود داشته است.

با روی کار آمدن دولت جدید در امریکا، توجه به شعارها و سیاست های آن برای اداره این کشور و نحوه برخورد با مناسبات بین المللی حکایت از این دارد که انتظارات جامعه جهانی به سوی مطالبه آرامش و اصل تعامل و ارتباطات حرکت کرده و نیاز به رفع تنش ها و ایجاد روابط مبتنی بر رعایت منافع طرفین به وضوح به چشم می آید.

با چنین توصیفی از فضای جهانی شاهد هستیم که به موازات احتمال تغییر در مناسبات آمریکا و اتخاذ موضع ملایم و دوستانه در قبال ایران، دولتمردان ایرانی نیز در سخنان و مصاحبه های مکرر خود از این رویکرد استقبال کرده و اذعان داشته اند که چنانچه تغییر در سیاست های واشنگتن محسوس باشد و سران آن قایل به منافع ملی ما باشند، قطعا این رویه مورد توجه و استقبال تهران قرار خواهد گرفت.

بنابر اصل 152 قانون اساسی، سياست‏ خارجي‏ جمهوري‏ اسلامي‏ ايران‏ بر اساس‏ نفي‏ هر گونه‏ سلطه‏ جويي‏ و سلطه‏ پذيري‏، حفظ استقلال‏ همه‏ جانبه‏ و تماميت‏ ارضي‏ كشور، دفاع‏ از حقوق‏ همه‏ مسلمانان‏ و عدم‏ تعهد در برابر قدرت‏ هاي‏ سلطه‏ گر و روابط صلح‏ آميز متقابل‏ با دول‏ غير محارب‏ استوار است‏.

دول آمریکا در طی سالیان متمادی همواره به ایران به عنوان یک کشور دارای موقعیت ممتاز از منظر یک فرصت ویژه نگریسته و تلاش داشته اند برای حفظ و گسترش منافع، خود را به آن نزدیک کنند. تجربه تاریخی ایران از آمریکا تلخ بوده است و همین سابقه ذهنی منجر به مشکلات عدیده در روابط متقابل دو کشور شده است بنابراین دولت کنونی آمریکا برای اصلاح وجهه خود در میان ایرانیان نیازمند پیشگام شدن در اعتماد سازی است.

دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری در ایران با فاصله ای اندک از تغییر و تحول در آمریکا و روی کار آمدن دولت اوباما برگزار شد. بسیاری از تحلیلگران نتیجه برآمده از این انتخابات را در روند روابط تهران و واشنگتن موثر دانسته اند. پیش از این نیز سران آمریکا عنوان کرده بودند که در صورت روی کار آمدن هر دولتی در ایران قابلیت همکاری میان دو کشور وجود دارد و تلاش آنان برای مذاکره دو کشور به نتیجه انتخابات ارتباطی ندارد. 

امکان وفق دادن سیاست خارجی کشور همگام با تحولات جهانی، درک سریع و آنالیز شرایط برای بهره گیری از فرصت های پیش رو نکته ای است که باید در کانون توجه تصمیم گیری های دیپلماتیک ما قرار گیرد. ما می توانیم به جای آنکه از موضع رویارویی به نظام بین الملل بنگریم اصل تعامل مبتنی بر درایت و تصمیم گیری بهنگام را به عنوان محور ارتباطات سیاسی خود با سایر کشورها تعریف کنیم به گونه ای که مصداق فرمایش رهبر معظم انقلاب بر مبنای تحقق عزت، حکمت و مصلحت نظام باشد.

انعطاف پذیری در تصمیم گیری ها و اصل قرار دادن موضوع تعامل جهانی و تعریف آن در راهبردهای بلند مدت نظام موجبات رفع تنش، ایجاد شرایط مطلوب اجتماعی و حرکت در مسیر توسعه را تسهیل می سازد و برعکس فعالیت در سایه بی ثباتی و نگرانی از وقایع جهانی رشد و حرکت در مسیر توسعه را با خلل مواجه می کند. در نظر قرار دادن این نکات در برنامه ها و تصمیم گیری های خرد و کلان در سرنوشت و میزان موفقیت کشور تاثیرگذار است.

در خصوص اصلاح نگاه به پیرامون و توجه به اصل تعامل در سیاست خارجی لازم است همواره سخنان و موضع گیری ها سنجیده باشد. تقابل ما با غرب و قدرت های بزرگ همیشگی نیست و ارتباط و مناسبات بین المللی از واژه به واژه ای که مسئولان نظام به کار می گیرند، متاثر می شود. ما می توانیم با مدیریت شرایط و بهره مندی شایسته از نفوذ و موقعیت خود در سطوح جهانی از فرصت های فراهم شده به نفع کشور و توسعه و پیشرفت همه جانبه آن بهره بگیریم.

ما اگر می خواهیم جهان را مدیریت کنیم ابتدا باید خودمان و سیاست های خودمان را مدیریت کنیم. متاسفانه ما نتوانسته ایم ارتباطات خود را با سایر دول به خوبی مدیریت کنیم و همواره کوشیده ایم از منظر موافق و مخالف به جامعه جهانی بنگریم. با اینکه اذعان داریم با برخی دول اختلافات نسبی و یا فاحش داریم نخواسته ایم به گونه ای عمل کنیم که در سایه این اختلافات و ناسازگاری ها بتوانیم نوعی حیات مسالمت آمیز و ارتباط سازنده را به نفع منافع خود قبض کنیم. پس اساس مدیریت ما در جهان باید مدیریت سیاست های ما در ارتباطات جهانی باشد.

با عنایت به اینکه استراتژی جمهوری اسلامی ریشه مکتبی دارد و مبتنی بر قانون اساسی، فرمایشات بنیانگذار انقلاب و منویات مقام معظم رهبری است و مبارزه با معاندان، استکبار ستیزی و نفی ظلم و استبداد و پرورش انسان بر مبنای ارزش های والا و اسلامی از وجوه اساسی آن به شمار می رود، در تعارض با گسترش روابط دیپلماتیک با سایر دول نبوده بلکه ضمن نفی خشونت و مظاهر باطل در مناسبت بین المللی بر حراست منافع خود مصر است و می توان این موضوع را مورد تاکید قرار داد که در این خط سیر اصل بر  این نیست که سازش با حکومت ها محور باشد زیرا در عین اختلاف بر سر مسایل مختلف، تعامل موضوعیت دارد.

تعامل با جامعه جهانی به معنای این نیست که حفاظت از کشور را نادیده انگاریم و به سایر قدرت ها فرصت جولان در حریم خود را بدهیم. ما ضمن اینکه با هوشیاری مسایل مختلف جهانی را رصد می کنیم قطعا از منافع و چارچوب کشور خود دفاع می کنیم و تعامل در تعارض با هوشیاری و صیانت از منافع ملی نبوده بلکه در مسیرتحقق و نیل به آن نیز محسوب می شود و متاسفانه این اشتباه در برداشت سالیان سال است که موجب ابهام در برنامه ها و سیاستگراری ها شده است.

قطعا بر کسی پوشیده نیست که هر کشوری به دنبال تحقق اهداف و آرمان های خود است چه آنکه این آرمان مبتنی بر هژمونی و استیلای جهانی باشد و چه اینکه بر شکل گیری جامعه جهانی بر محوریت اسلام. متعاقب این ممکن است بسیاری از رفتارها در صحنه های بین المللی از سوی دول مختلف به طبع ما سازگار نباشد اما این مسایل نباید به این منجر شود که کشور را به انزوا برده و محدوده روابط دیپلماتیک خود را کوچک سازیم. برای آنکه بتوانیم از فرصت های به دست آمده در سطح جهانی بهره برداری لازم را داشته باشیم، باید به بهبود مناسبات خود با جامعه جهانی،  ترمیم چهره بین المللی،  صیانت از منافع ملی و تمامیت ارضی و در نهایت تحقق اهداف و آرمان های خود اهتمام داشته باشیم.

خبرنگاری تحقیقی در جست و جوی زوایای پنهان

نویسنده: سیدتقی کمالی

در حوزه خبرنگاری تحقیقی، خبرنگار جست و جوگری است که با کنکاش در عرصه جذب و دریافت خبر از کلیه قریحه های ذاتی و امکانات موجود بهره جسته و می کوشد در کنه مطلب وارد شده و نقاط تاریک و کور مسئله را واضح و روشن نماید. اصولاً خبرنگاری صحیح و قاعده مند باید مبتنی بر روش تحقیق و قدرت ابهام زدایی و بررسی همه جانبه موضوعات و سوژه های خبری باشد تا میزان صحت مطالب بالا رفته، واقعیت ها به روشنی بیان شود و مخاطبان به خوبی از چند و چون مسئله آگاهی یابند.

بدین شکل رسالت اصیل خبرنگاری به خوبی انجام پذیرفته و خبرنگار و رسانه مربوط یاری رسان توسعه و پیشرفت حوزه های مورد نظر و در نهایت تقویت بنیه و منافع ملی خواهند بود.

در بررسی وقایع خبری در خبرنگاری تحقیقی برای عناصر چرا و چگونه باید اهمیت بسیاری قایل شد اما باید دانست وارد شدن این عناصر نیازمند قلم فرسایی در این خصوص نیست زیرا که خبرنگار می کوشد تا این عناصر در ذهن مخاطب نمود یابد.

درابتدای این مقاله لازم است بدانیم که خبر چیست؟ خبرنگار کیست؟ و خبرنگاری تحقیقی به چه نوع از فعالیت خبری اطلاق می شود؟

در خبر واقعیت، جذابیت و خواننده از اهمیت ویژه ای برخوردارند و همین سه عنصر هستند که دقت در خبرگیری و خبررسانی را بالا می برند. برای آن که واقعیت انتقال یابد باید به درستی و دقت در جذب و تهیه خبر بیش از پیش تأکید کرد.  برای جذاب شدن مطلب لازم است جوانب مسئله را مدنظر قرار داد و خبرنگار حقیقت یابی کند و محققی باشد که صرفاً به حادث شدن واقعه و ایجاد یک رویداد بسنده نکند و ریشه یابی ، موقعیت سنجی و بررسی افکار و عقاید را در اولویت قرار داده و نگاه به ابعاد پیرامونی مسئله داشته باشد.

خبرنگاری که اصل تحقیق را محور کار خود قرار می دهد خود دقیقاً ناظر بر رویداد و اصل خبر است و تمامی اشخاص، مکان ها، افراد و عوامل مکمل را در کنار هم قرار می دهد تا با ادراک صحیح از ارتباط بین فردی و سایر رویداد ها زوایای پنهان را دریابد و اصل عینیت بخشی به خبر را استحکام بخشد. علاوه بر آن اطلاعات دقیق تری را در اختیار خواننده جویای حقیقت قرار دهد و ضمن بیان خبر او را با پیچیدگی و اغماض روبرو نسازد تا نه تنها خبر از صراحت ویژه ای بر خوردار گردد که خواننده را نیز مشتاق نماید.

خبرنگار کسی است که شم خبری دارد، کنجکاو و جست و جو گر است و نسبت به همه اتفاقات، افراد و روابط بین آن ها حساس و پیگیر است. همین کنجکاوی است که خبرنگار را در برخورد با سوژه  یاریگر می شود و او را وا می دارد تا مسایل را از دریچه تحقیق و تفکر بنگرد و هر اندازه  این حس بتواند خبرنگار را با مسئله درگیر کند توانسته ایم در دستیابی به خبرنگاری تحقیقی موفق تر باشیم.

بنابراین می توان به این موضوع اشاره کرد که یک خبرنگار تحقیقی به دنبال چالش ها می گردد و سطحی نگر نیست و با تمام سعی خود به وارد ساختن مردم، شاهدان عینی، کارشناسان، مسئولان و طرف های سوژه خبری در تهیه خبر اهتمام می ورزد تا واقعیت را به خوبی متجلی سازد.

یک خبرنگار تحقیقی ضمن ایجاد چالش و درگیر ساختن عوامل حادثه برای دریافت اطلاعات دقیق تر مطالعات جامعی را در قالب موضوع مورد نظر انجام   می دهد و مشاهدات خود را سازمان داده و نگاهی عمیق و اندیشه ای ژرف را رهنمون تهیه و تنظیم خبر می نماید.

خبرنگار تحقیقی در پرورش سوژه از توان بسیاری برخوردار است. چنین خبرنگاری قدرت تفکر بالایی دارد و در تمیز دادن به مسایل و ایجاد ارتباط بین آن ها مستعد است و از قدرت ادراک و حواس خود به خوبی بهره می گیرد تا در نهایت اطلاعات را به طور کامل دریافت نموده  و در انعکاس آن موفق باشد.

در حوزه خبرنگاری تحقیقی، خبرنگار تحلیلگر نیست و یا تفسیر به رأی ندارد، صادقانه و با صراحت مسائل را آشکار و بازگو می نماید. چنین خبرنگاری جست و جو گر به تمام معنا است و از این که به حقیقت دست می یابد، خرسند بوده و حداقل نتیجه خبر تولیدی وی برخورد واقع بینانه با رویدادها است که در غایت آن چشم اندازی توسعه آفرین در موضوعات مرتبط با خبر اعم از سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و … رقم می خورد.

خبرنگار تحقیقی صرفاً کسی نیست که تنها با اصول تهیه و تنظیم خبر آشنا باشد. او جست و جو گری است عالم به موضوع که قدرت تحقیق و ایجاد قیاس و استدلال را در خود بارور ساخته است.

در خبرنگاری تحقیقی، شرایط وقوع خبر و خط سیر آن تبیین می شود تا خواننده در قالب خبر علت بروز واقعه را تا حدی تشخیص دهد ضمن آن که به اصل خبر آسیب نرسد. خبرنگاری که طی  کندوکاو خود و بنابر مشاهدات و اطلاعات در می یابد یک رویداد پیش آمده مرتبط با مسأله آپارتاید و تبعیض است  آن را در لوای خبر بیان می دارد و یا حوادثی که در اثر مشکلات اقتصادی پدیدار می شوند و علت وقوعشان برای مسئولان و مردم مورد توجه است را از زوایای مختلف می نگرد پس علت یابی و سنجش و تبیین مسئله در این گونه شیوه خبر رسانی کاملا کلیدی است.

خبرنگار تحقیقی اهداف بلند پایه در سر دارد و سطحی نگر نیست ولی باید اذعان داشت خبرنگاری که قلم زدن در راستای روزنامه نگاری توسعه را برگزیده سودا طلب هم نیست و نمی خواهد منجر به ایجاد آسیب در جامعه شود و یا سلامت اجتماعی را برهم زند بلکه می خواهد بستر رشد و بالندگی جامعه را فراهم سازد و قطعاً نیل به اهداف متعالی را در محوریت اطلاع رسانی قرار داده است. 

محصول خبرنگاری تحقیقی خبرهایی است که علاوه بر آن که از کلیه ارزش های خبری می تواند متأثر باشد اما پایه آن موشکافانه است تا یار و مددکار اجتماع باشد و منجر به پویایی و رفع معضلات گردد.

خبرنگار تحقیقی نمی گذارد خواننده سردرگم باشد و یا اینکه صرفاً تحت تأثیر یک سری آمار و ارقام و شگفتی و اعجاب قرار گیرد او می کوشد تا علاوه بر آن که روحیه پرسشگری مخاطب را ارضا می کند او را هدایت نماید تا خواننده ای پر نشاط باشد و گستره دید مخاطب فعال و باز گردد. این نکته را نیز باید در نظر داشت که هرچه از لحاظ زمانی رو به جلو می رویم با خوانندگانی با سطح علمی و تجربه ای بالاتری روبرو می شویم که خواهان اخبار سطح بالا، روشن و نافذ هستند. همین مسئله جایگاه تحقیق و کاوش را در حرفه خطیر روزنامه نگاری بیش از پیش نمایان می سازد.

در خبرنگاری تحقیقی داشتن تخصص یک ضرورت است. همان طور که قبلاً اشاره رفت خبرنگار باید عالم به موضوع باشد، بنابراین داشتن تخصص در حوزه مربوط به غایت از جایگاهی والا برخوردار است و باید به کسب دانش و آگاهی در زمینه موردنظر اهتمام داشت تا بتوان یک خبرنگار تحقیقی خوب شد. روزنامه نگاری امروزی برای بقای خود نیازمند خبرنگاران متخصص است که با احاطه به مسایل و محورهای مرتبط با وقایع خبری بتوانند اخبار جامع را به استحضار مخاطبان برسانند.

خبرنگارتحقیقی دستیابی به اطلاعات را مبنای کار خود قرار می دهد و از هر شیوه ای برای کسب اطلاعات بیشتر و تکمیلی استفاده می کند تا به بار علمی خود افزوده و با آگاهی اکتسابی و ابتکار عمل نقاط کور و تاریک سوژه های خبری را کشف نماید.

بهره مندی از نشریات و کتب، جلسات و نشست ها، فیلم ها و تصاویر و روبرو شدن با طرف های اصلی حادثه یا خبر، شاهدان عینی و همچنین مطلعان و صاحب نظران در نیل به اطلاعات جامع و مفید ضروری است.

در ادامه لازم است در آشکار شدن ویژگی های روزنامه نگاری نوین به برخی از نظریات پیشین اشاره داشته باشیم.

همان طور که تشریح شد خبرنگاری تحقیقی می کوشد تا پیچیدگی و ابهام را از خبر دور سازد تا به حقیقت برسد اما والتر لیپمن میان خبر و حقیقت تمایز قایل می شود و می گوید:” اخبار انعکاس موقعیت های اجتماعی نیستند، بلکه گزارش جنبه های مطرح شده در جامعه اند. اخبار به مسایلی می پردازند که فوری و تازه و الزاما پیچیده و مبهم باشند.” (1)

شاید بتوانیم نظر لیپمن را مربوط به دوران سابق فعالیت روزنامه نگاری بدانیم که صرفاً به انتشار خبر و برانگیختن حس مخاطب در وقوع رویداد پرداخته می شد خصوصاً رویدادهای منفی و درگیری های افراد خاص که معمولاً پررنگ می شدند. اما با ورود به هزاره جدید و قدرت ادراک و استنباط مخاطبان و توسعه فن آوری ها و تجهیر شدن جوامع و گسترش تکنیک های پیشرفته روزنامه نگاری، نباید حقیقت را از خبر جدا نمود بلکه باید خبر را برای نیل به حقیقت و روشن شدن زوایای پنهان محسوب کرد، زیرا امروزه نگاه به خبر تنها برای تفنن و یا درگیری ذهنی  نیست که گروه های اجتماعی را مشغول موضوعاتی نماید که (( الزاما پیچیده و مبهم )) باشند.

دنیای امروز ملزم است به سمت روزنامه نگاری نوین و خبرنگاری تحقیقی روی آورد تا روند توسعه پایدار در همراهی رسانه و مدیریت های راهبردی و کارآمد تکامل یابد.

اخبار تحقیقی دارای جهت گیری نیز هستند و این به معنای دخالت در اصل خبر و نقض بی طرفی نیست. هربرت گانز با این نظر موافق بوده  و معتقد است که جهت گیری در اخبار امری درست است به شرط آن که با معیار های (( عاری از هرگونه طرفداری )) سبک و سنگین شوند و از آن جا که چنین معیارهایی نیز مطلق نیستند راه حل برای این مشکل استفاده از دیدگاه های مختلف به عنوان ابزار کار است. به این معنی که با استفاده از این دیدگاه های گوناگون، نظرهای جهت دار یکدیگر را  نفی کرده و این روش معیاری برای سبک و سنگین کردن یک خبر است. (2)

بنابراین دوره پیش رو ما را به سمت و سوی ابهام زدایی و کشف زوایای پنهان  و نیل به حقیقت رهنمون می شود، زیرا که اخبار تنها منجر به افزایش ابهام و پیچیدگی نمی شوند و خبرنگاری تحقیقی تنها چاره گذر از این تنگنا است.

(1) و (2)((خبر و تهیه خبر)). رالف. نگرین، ترجمه فرانک پیروزفر، رسانه، سال2،ش4 (زمستان1370)